Przedsądowe wezwanie do zapłaty z Polski a spór z tureckim kontrahentem – dlaczego to często nie działa?

W sporach z tureckim kontrahentem emocje często popychają przedsiębiorców do szybkiego działania:

„Wyślijmy przedsądowe wezwanie do zapłaty z Polski”.

Problem polega na tym, że w relacjach prawa tureckiego takie pismo co do zasady nie wywołuje skutków prawnych, których przedsiębiorca się spodziewa.

Dlaczego zwykłe wezwanie z Polski nie wystarcza?

W systemie tureckim formalne wezwanie przedsądowe ma określoną funkcję prawną:

• może przerwać bieg przedawnienia,

• może postawić dłużnika w stan zwłoki,

• może wyznaczyć wiążący termin do spełnienia świadczenia,

• stanowi istotny dowód w przyszłym procesie.

Aby jednak wywołało te skutki, musi zostać sporządzone i doręczone zgodnie z tureckimi wymogami formalnymi.

Notarialne wezwanie (ihtarname) – kluczowy element

W praktyce skuteczne wezwanie w Turcji przyjmuje formę tzw. ihtarname – notarialnego wezwania do zapłaty. Charakterystyka:

• sporządzane przez adwokata,

• doręczane za pośrednictwem notariusza,

• potwierdzone urzędowo co do treści i daty doręczenia.

To nie jest zwykły e-mail ani list polecony. W sporach transgranicznych forma ma znaczenie fundamentalne.

Podstawa prawna

Türk Borçlar Kanunu (Turecki Kodeks Zobowiązań)

art. 117 TBK – reguluje skutki zwłoki dłużnika oraz moment, od którego dłużnik może zostać uznany za pozostającego w opóźnieniu,

przepisy dotyczące skutecznego wezwania do wykonania zobowiązania.

Türk Ticaret Kanunu (Turecki Kodeks Handlowy)

regulacje dotyczące relacji między przedsiębiorcami,

zasady odpowiedzialności w obrocie gospodarczym.

Noterlik Kanunu (Prawo o notariacie)

określa zasady doręczeń notarialnych,

nadaje wezwaniach formalny charakter dowodowy.

Co w praktyce oznacza wysłanie „zwykłego” wezwania z Polski?

Pismo wysłane przez polskiego prawnika bezpośrednio do tureckiej spółki:

• nie przerywa bieg terminów,

• nie skutecznie stawia dłużnika w stan zwłoki w rozumieniu prawa tureckiego,

• nie równoważnego dowodu formalnego doręczenia,

  
  

W efekcie przedsiębiorca ma poczucie, że „podjął działania”, ale w systemie tureckim często nic istotnego się nie wydarzyło.

Obowiązkowa mediacja – dodatkowy etap

W wielu kategoriach sporów handlowych w Turcji przed wniesieniem pozwu wymagana jest obowiązkowa mediacja. Jeżeli nie zostanie przeprowadzona, sąd może odrzucić pozew jako niedopuszczalny. To kolejny element, który różni system turecki od polskiego i wymaga właściwej strategii od samego początku.

Wniosek praktyczny dla polskich firm

Jeżeli planują Państwo realne działania sądowe w Turcji, właściwa kolejność powinna wyglądać następująco:

• Analiza jurysdykcji i właściwego prawa.

• Ocena obowiązkowej mediacji.

• Sporządzenie i doręczenie notarialnego wezwania (ihtarname).

• Dopiero następnie – postępowanie sądowe lub egzekucyjne (icra takibi).

W sporach transgranicznych forma nie jest formalizmem.Jest warunkiem skuteczności.

Dlaczego to ma znaczenie?

W praktyce często spotykam się z sytuacją, w której przedsiębiorca:

• wysłał wezwanie z Polski,

• odczekał kilka tygodni,

• uznał, że druga strona „ignoruje sprawę”,

• dopiero później rozpoczął analizę systemu tureckiego.

To powoduje stratę czasu, osłabienie pozycji procesowej i czasem utratę istotnych terminów.

W Turcji notarialne wezwanie to nie formalność. To element konstrukcyjny całej strategii procesowej.

Jeżeli mają Państwo spór z tureckim kontrahentem i rozważają działania prawne, warto najpierw ocenić, czy podejmowane kroki są skuteczne w systemie prawa tureckiego, a nie tylko w polskim modelu postępowania.