Wakacje sądowe w Turcji – co oznaczają i które sprawy są rozpoznawane?

(Stan prawny na 21 lipca 2026 r.)

Każdego roku od 20 lipca do 31 sierpnia w Turcji trwają wakacje sądowe, określane w tureckich przepisach jako adli tatil lub çalışmaya ara verme. Nowy rok sądowy rozpoczyna się 1 września.

Wbrew często powtarzanej opinii wakacje sądowe nie oznaczają jednak całkowitego zamknięcia sądów. Nie oznaczają również, że wszystkie postępowania i wszystkie terminy zostają automatycznie zawieszone. W sądach funkcjonują składy dyżurne, a sprawy pilne są nadal rozpoznawane. Zakres czynności podejmowanych w tym okresie zależy przede wszystkim od rodzaju postępowania: cywilnego, karnego albo administracyjnego.

Czym są wakacje sądowe?

Wakacje sądowe są przewidzianą przez prawo przerwą w zwykłym trybie pracy wymiaru sprawiedliwości. W tym okresie ogranicza się przede wszystkim wyznaczanie rozpraw i rozpoznawanie spraw, które nie mają charakteru pilnego.

Nie jest to jednak przerwa w funkcjonowaniu państwa ani okres, w którym strony nie mogą składać pism. Sądy nadal przyjmują pozwy, odpowiedzi na pozwy, apelacje, skargi kasacyjne i inne pisma procesowe. Nadal mogą być również dokonywane doręczenia oraz czynności związane z przekazywaniem akt pomiędzy sądami.

Przepisy nie zawierają jednej, wyraźnej definicji celu wakacji sądowych. Z całego systemu regulacji wynika jednak, że mają one umożliwić skoordynowane korzystanie z urlopów przez sędziów, prokuratorów i personel sądowy, uporządkowanie pracy sądów przed rozpoczęciem nowego roku sądowego, a jednocześnie zagwarantować dalsze rozpoznawanie spraw, w których zwłoka mogłaby spowodować nieodwracalne skutki.

Dlatego obok ograniczenia zwykłych rozpraw ustawodawca przewidział obowiązek utrzymania sądów i składów dyżurnych zajmujących się sprawami pilnymi.

Wakacje sądowe w sprawach cywilnych i gospodarczych

Podstawową regulację dotyczącą postępowań cywilnych zawierają art. 102–104 tureckiego Kodeksu postępowania cywilnego, czyli ustawy nr 6100 – Hukuk Muhakemeleri Kanunu, w skrócie HMK.

Zgodnie z art. 103 HMK podczas wakacji sądowych rozpoznawane są przede wszystkim następujące sprawy.

1. Zabezpieczenie roszczeń i dowodów

Sądy rozpoznają wnioski dotyczące tymczasowej ochrony prawnej, w szczególności:

• zabezpieczenia roszczenia – ihtiyati tedbir,

• zajęcia zabezpieczającego – ihtiyati haciz,

• zabezpieczenia i ustalenia dowodów – delillerin tespiti,

• sporządzenia raportów morskich,

• wyznaczenia dyspaszera,

• sprzeciwów i innych środków prawnych odnoszących się do takich zabezpieczeń.

Oznacza to, że przedsiębiorca obawiający się wyprowadzenia majątku przez dłużnika nie musi czekać do września ze złożeniem wniosku o zabezpieczenie. Taki wniosek może zostać rozpoznany przez sąd dyżurny również w sierpniu.

2. Sprawy alimentacyjne i rodzinne wymagające szybkiej interwencji

W okresie wakacji sądowych rozpoznawane są:

• wszelkiego rodzaju sprawy alimentacyjne,

• sprawy dotyczące pochodzenia dziecka,

• sprawy dotyczące władzy rodzicielskiej i opieki nad dzieckiem,

• sprawy dotyczące opieki prawnej i kurateli.

Nie oznacza to natomiast, że każda sprawa rozwodowa będzie automatycznie prowadzona w okresie wakacji sądowych. Typowa sprawa rozwodowa, w której nie występuje pilna kwestia dotycząca dziecka, alimentów albo zabezpieczenia, może zostać odroczona na okres po 1 września.

3. Sprawy dotyczące rejestrów stanu cywilnego

Wakacje sądowe nie wstrzymują spraw dotyczących sprostowania lub zmiany zapisów w tureckich rejestrach ludności, czyli nüfus kayıtları. Dotyczy to między innymi niektórych postępowań związanych z błędami w danych osobowych, aktach urodzenia czy innych zapisach rejestrowych.

4. Sprawy pracownicze

W okresie wakacji sądowych mogą być rozpoznawane sprawy wszczęte przez pracowników, jeżeli wynikają one ze stosunku pracy lub umowy o pracę.

Przepis obejmuje zatem między innymi roszczenia pracownika dotyczące wynagrodzenia, odprawy, należności za nadgodziny, niewykorzystany urlop albo niezgodne z prawem rozwiązanie stosunku pracy.

5. Utrata ksiąg handlowych i dokumentów wartościowych

Sądy mogą rozpoznawać:

• wnioski o wydanie zaświadczenia o utracie ksiąg handlowych,

• sprawy o unieważnienie utraconych papierów wartościowych lub dokumentów na zlecenie.

Ma to znaczenie zwłaszcza w sytuacjach, w których zwłoka mogłaby narazić przedsiębiorcę na dalsze szkody lub uniemożliwić mu terminowe wykonanie obowiązków księgowych i handlowych.

6. Upadłość, konkordat i restrukturyzacja

Podczas wakacji sądowych rozpoznawane są sprawy dotyczące:

• upadłości,

• konkordatu,

• restrukturyzacji spółek kapitałowych i spółdzielni w drodze porozumienia.

Sprawy te często wymagają szybkiej reakcji sądu, ponieważ opóźnienie może prowadzić do dalszego pogorszenia sytuacji finansowej dłużnika albo pokrzywdzenia wierzycieli.

7. Oględziny i czynności dowodowe

Jeżeli sąd wcześniej zdecydował, że oględziny lub inna czynność dowodowa mają zostać przeprowadzone w okresie wakacji sądowych, czynność taka może się odbyć.

Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, w których stan nieruchomości, towaru, urządzenia albo miejsca zdarzenia może ulec zmianie i przeprowadzenie dowodu po kilku tygodniach nie miałoby już takiej samej wartości.

8. Sprawy związane z arbitrażem

Sądy rozpoznają również sprawy należące do ich kompetencji na podstawie przepisów o arbitrażu. Może to dotyczyć między innymi zabezpieczenia roszczenia, pomocy przy przeprowadzeniu dowodu albo innych czynności, których sąd dokonuje w związku z postępowaniem arbitrażowym.

9. Postępowania nieprocesowe

Art. 103 HMK obejmuje także sprawy zaliczane do postępowania nieprocesowego, czyli çekişmesiz yargı işleri. Ich dokładny zakres zależy od rodzaju wniosku oraz przepisów szczególnych.

10. Inne sprawy pilne

Podczas wakacji sądowych mogą być rozpoznawane również:

• sprawy, które ustawa wprost określa jako pilne,

• sprawy uznane przez sąd za pilne na wniosek jednej ze stron.

Samo przekonanie strony, że jej sprawa jest ważna, nie wystarcza. Należy wykazać konkretne okoliczności wskazujące, że oczekiwanie do września mogłoby spowodować poważną szkodę, utratę dowodu albo niemożność skutecznego wykonania przyszłego orzeczenia.

Jakie sprawy cywilne zazwyczaj nie są rozpoznawane?

Jeżeli dana sprawa nie mieści się w katalogu z art. 103 HMK i nie zostanie uznana za pilną, jej merytoryczne rozpoznanie jest zazwyczaj przesuwane na okres po zakończeniu wakacji sądowych.

Dotyczy to najczęściej:

• zwykłych spraw o zapłatę,

• typowych sporów wynikających z umów handlowych,

• spraw o odszkodowanie i zadośćuczynienie,

• sporów dotyczących własności nieruchomości,

• spraw spadkowych o charakterze spornym,

• spraw o podział majątku,

• standardowych spraw konsumenckich,

• typowych spraw rozwodowych bez pilnych wniosków zabezpieczających,

• sporów pomiędzy wspólnikami spółek, które nie wymagają natychmiastowego zabezpieczenia.

Nie oznacza to jednak, że w takich sprawach nie można podejmować żadnych działań. Art. 103 ust. 3 HMK pozwala między innymi na składanie pozwów, pozwów wzajemnych, apelacji, skarg kasacyjnych, odpowiedzi na środki odwoławcze i wniosków o podjęcie sprawy. Mogą być również dokonywane doręczenia oraz czynności związane z przekazywaniem akt. Przepisy dotyczące wakacji sądowych stosuje się także odpowiednio przed regionalnymi sądami apelacyjnymi i tureckim Sądem Kasacyjnym – Yargıtay.

Wakacje sądowe w sprawach karnych

W postępowaniu karnym podstawą prawną jest art. 331 ustawy nr 5271 – Kodeks postępowania karnego, czyli Ceza Muhakemesi Kanunu.

Również w sprawach karnych okres ograniczonej pracy sądów trwa od 20 lipca do 31 sierpnia. Postępowania karne nie zostają jednak całkowicie zatrzymane.

Podczas wakacji sądowych prowadzone są przede wszystkim:

• postępowania przygotowawcze prowadzone przez prokuraturę,

• sprawy dotyczące osób tymczasowo aresztowanych,

• czynności związane z zatrzymaniem i aresztowaniem,

• inne sprawy uznane za pilne,

• czynności, których odłożenie mogłoby spowodować utratę dowodów albo zagrożenie dla praw podejrzanego, oskarżonego lub pokrzywdzonego.

Sposób organizacji takich postępowań i dyżurów podczas wakacji sądowych określa turecka Rada Sędziów i Prokuratorów – Hâkimler ve Savcılar Kurulu.

Zwykłe rozprawy w sprawach, w których oskarżony nie jest tymczasowo aresztowany i nie zachodzi szczególna pilność, mogą zostać wyznaczone dopiero po rozpoczęciu nowego roku sądowego. Nie jest to jednak bezwzględna zasada, ponieważ każda sprawa musi zostać oceniona z uwzględnieniem jej charakteru.

Wakacje sądowe w sądach administracyjnych i podatkowych

W postępowaniu administracyjnym odpowiednie regulacje znajdują się przede wszystkim w ustawie nr 2577 – İdari Yargılama Usulü Kanunu, czyli tureckim Kodeksie postępowania przed sądami administracyjnymi.

Regionalne sądy administracyjne, sądy administracyjne oraz sądy podatkowe co do zasady ograniczają działalność od 20 lipca do 31 sierpnia.

Wyjątek dotyczy niektórych miejscowości znajdujących się poza siedzibą regionalnego sądu administracyjnego, w których działa tylko jeden sąd administracyjny albo tylko jeden sąd podatkowy. Takie sądy mogą kontynuować pracę bez korzystania z ustawowej przerwy.

W czasie wakacji sądowych sądy dyżurne rozpoznają przede wszystkim:

• wnioski o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego,

• wnioski o zabezpieczenie lub ustalenie dowodów,

• sprawy, które zgodnie z ustawą muszą zostać rozstrzygnięte w określonym terminie.

Zwykłe sprawy dotyczące zgodności z prawem decyzji administracyjnych albo podatkowych mogą natomiast oczekiwać na rozpoznanie po zakończeniu przerwy.

Podobne zasady obowiązują w Danıştay, czyli tureckiej Radzie Stanu, której izby również korzystają z przerwy od 20 lipca do 31 sierpnia na podstawie art. 86 ustawy nr 2575 o Danıştay.

Czy podczas wakacji sądowych wszystkie terminy zostają zatrzymane?

Nie. Jest to najczęstsze i najbardziej niebezpieczne nieporozumienie. Wpływ wakacji sądowych na terminy zależy od rodzaju postępowania.

Terminy w sprawach cywilnych

Zgodnie z art. 104 HMK, jeżeli termin przewidziany przez Kodeks postępowania cywilnego kończy się podczas wakacji sądowych, zostaje on bez potrzeby wydawania dodatkowego postanowienia przedłużony o jeden tydzień od dnia zakończenia wakacji sądowych.

Oznacza to, że nie dochodzi do zatrzymania całego terminu na okres od 20 lipca do 31 sierpnia. Przedłużenie następuje wtedy, gdy ostatni dzień terminu przypada w okresie wakacji sądowych.

W 2026 roku termin taki będzie co do zasady upływał 7 września 2026 r.

Jeżeli natomiast zwykły termin upływa 2 września, wakacje sądowe nie powodują jego dalszego przedłużenia, ponieważ ostatni dzień terminu przypada już po zakończeniu ustawowej przerwy.

Terminy w sprawach administracyjnych

Podobna zasada wynika z art. 8 ust. 3 İYUK. Jeżeli termin przewidziany przez tę ustawę kończy się podczas wakacji sądowych, uważa się go za przedłużony o siedem dni, licząc od dnia następującego po zakończeniu przerwy.

Także tutaj nie można automatycznie twierdzić, że wszystkie terminy zostają „zamrożone”. Decydujące znaczenie ma to, kiedy przypada ostatni dzień konkretnego terminu.

Terminy w sprawach karnych

W postępowaniu karnym obowiązuje odmienna regulacja. Art. 331 ust. 4 CMK stanowi, że terminy przypadające na okres wakacji sądowych nie biegną, a następnie uważa się je za przedłużone o trzy dni od zakończenia przerwy. W 2026 roku będzie to co do zasady okres do 3 września 2026 r.

Terminy umowne i materialnoprawne

Przepisy o wakacjach sądowych nie oznaczają automatycznego przedłużenia:

• terminów zapłaty wynikających z faktur i umów,

• terminów wykonania świadczenia,

• terminów zgłoszenia reklamacji,

• terminów administracyjnych obowiązujących przed urzędem,

• terminów związanych z mediacją,

• terminów przedawnienia i innych terminów prawa materialnego.

Każdy taki termin powinien zostać przeanalizowany na podstawie przepisu, który go ustanawia. Sam fakt trwania wakacji sądowych nie może być traktowany jako uniwersalne usprawiedliwienie przekroczenia terminu.

Przykład praktyczny: polska spółka dochodzi zapłaty w Turcji

Polska spółka dostarczyła towar tureckiemu kontrahentowi, ale nie otrzymała zapłaty. Przed tureckim sądem gospodarczym toczy się zwykła sprawa o należność z faktury.

Rozprawa wyznaczona na sierpień może zostać przeniesiona na termin po 1 września, ponieważ zwykły spór o zapłatę nie należy automatycznie do katalogu spraw rozpoznawanych podczas wakacji sądowych.

Nie oznacza to jednak, że przez całe lato nie można nic zrobić. Pełnomocnik może złożyć pozew, odpowiedź na pozew, replikę lub apelację. Sąd może dokonywać doręczeń i przekazywać akta.

Jeżeli dodatkowo istnieje ryzyko, że turecki kontrahent sprzeda nieruchomość, wyprowadzi środki z rachunku albo przeniesie majątek na inną osobę, polska spółka może złożyć wniosek o zajęcie zabezpieczające. Taki wniosek może zostać rozpoznany również podczas wakacji sądowych, ponieważ należy do środków tymczasowej ochrony prawnej.

Jeżeli natomiast termin procesowy przewidziany przez HMK kończyłby się 10 sierpnia 2026 r., uległby on co do zasady przedłużeniu do 7 września 2026 r.

Ten przykład pokazuje, że wakacje sądowe nie zatrzymują sprawy w każdym możliwym zakresie. Ograniczają przede wszystkim zwykłe rozprawy i merytoryczne rozpoznawanie spraw niepilnych, ale nadal pozwalają podejmować działania konieczne do ochrony praw strony.

Czy podczas wakacji sądowych można złożyć pozew?

Tak. Pozew oraz inne pisma procesowe mogą być składane także podczas wakacji sądowych.

Trzeba jednak odróżnić przyjęcie pisma przez sąd od faktycznego wyznaczenia rozprawy albo merytorycznego rozpoznania sprawy. Pozew może zostać zarejestrowany w lipcu lub sierpniu, ale pierwsza rozprawa w zwykłej sprawie może zostać wyznaczona dopiero po rozpoczęciu nowego roku sądowego.

Czy sąd może uznać zwykłą sprawę za pilną?

Tak. Art. 103 HMK pozwala sądowi uznać sprawę za pilną na wniosek jednej ze stron.

Wniosek powinien jednak zostać odpowiednio uzasadniony. Należy wskazać konkretną szkodę albo zagrożenie, które może powstać w razie oczekiwania do września. Sam interes strony w szybszym zakończeniu postępowania nie musi zostać uznany za wystarczający.

Podsumowanie

Wakacje sądowe w Turcji trwają od 20 lipca do 31 sierpnia, ale nie oznaczają całkowitego zamknięcia sądów.

Podczas tego okresu:

• nadal prowadzone są sprawy pilne,

• rozpoznawane są wnioski o zabezpieczenie,

• prowadzone są sprawy dotyczące osób tymczasowo aresztowanych,

• działają sądy i składy dyżurne,

• możliwe jest składanie pozwów i środków odwoławczych,

• dokonywane są doręczenia i inne czynności kancelaryjne,

• zwykłe rozprawy w sprawach niepilnych są najczęściej wyznaczane po 1 września.

Nieprawidłowe jest zatem stwierdzenie, że „w czasie wakacji sądy w Turcji nie działają”. Działają, ale w ograniczonym zakresie i według szczególnych zasad.

Szczególnej ostrożności wymagają terminy procesowe. Inne zasady obowiązują w postępowaniu cywilnym, inne w administracyjnym, a jeszcze inne w karnym. Przed przyjęciem, że dany termin został przedłużony, należy ustalić jego podstawę prawną oraz dokładny sposób obliczenia.

Podstawy prawne

1. Ustawa nr 6100 – Hukuk Muhakemeleri Kanunu, w szczególności art. 102, 103 i 104.

2. Ustawa nr 5271 – Ceza Muhakemesi Kanunu, w szczególności art. 331.

3. Ustawa nr 2577 – İdari Yargılama Usulü Kanunu, w szczególności art. 8 ust. 3 oraz art. 61 i 62.

4. Ustawa nr 2575 – Danıştay Kanunu, w szczególności art. 86.

5. Przepisy szczególne regulujące poszczególne rodzaje spraw oraz decyzje organizacyjne tureckiej Rady Sędziów i Prokuratorów dotyczące pracy sądów dyżurnych.

Informacja prawna: Artykuł ma charakter ogólny i informacyjny. Skutki wakacji sądowych oraz sposób obliczenia terminu należy każdorazowo oceniać na podstawie rodzaju postępowania, treści doręczonego dokumentu oraz przepisu ustanawiającego dany termin.

W przypadku spraw sądowych i gospodarczych prowadzonych w Turcji, w szczególności sporów z tureckimi kontrahentami, spraw rodzinnych, karnych i administracyjnych, zapraszamy do kontaktu z JK Law & Consulting.