Prowadzenie biznesu transportowego w Turcji z perspektywy przewoźnika:wymogi administracyjne, praktyka i punkt styku z prawem UE
- Joanna Kuruçaylıoğlu

- 26 lis 2025
- 6 minut(y) czytania
1. Punkt wyjścia: prawo krajowe i najnowsze zmiany
Podstawą działalności drogowej w Turcji pozostaje ustawa o transporcie drogowym nr 4925 oraz akty wykonawcze Ministra Transportu i Infrastruktury (UAB). W 2025 r. nastąpiły istotne nowelizacje: 15 maja 2025 r. ogłoszono szeroki pakiet zmian do Karayolu Taşıma Yönetmeliği (m.in. kwalifikacje i wiek pojazdów dla wybranych licencji), a 1 października 2025 r. w Dzienniku Urzędowym nr 33034 ukazała się kolejna nowela wzmacniająca reżim sankcji i doprecyzowująca obowiązki przewoźników. 8 października 2025 r. wydano też rozporządzenie o ściąganiu kar administracyjnych od pojazdów na obcych numerach, ujednolicające egzekucję grzywien wymierzanych m.in. na podstawie ustawy 4925 i dekretu 655. Te akty realnie zwiększają ryzyko operacyjne dla podmiotów, które „testują” granice zgodności.[1]
2. Licencje, dostęp do rynku i zakaz kabotażu
Model „wejścia” na rynek jest licencyjny: przewozy międzynarodowe i krajowe wymagają właściwych uprawnień i wpisu pojazdów; cudzoziemcy mogą wykonywać przewozy międzynarodowe w oparciu o umowy dwustronne/wielostronne oraz zezwolenia (w tym ECMT), ale nie mogą realizować przewozów między dwoma punktami w Turcji (zakaz kabotażu). Za złamanie grożą kary na podstawie art. 26 ustawy 4925. Nowy reżim z 2025 r. dodatkowo przewiduje blokadę wyjazdu pojazdu do czasu uiszczenia kary, co usuwa dawną „luki” egzekucyjną wobec aut na obcych rejestracjach.[2]
3. Obowiązki cyfrowe: U-ETDS i raportowanie
Turcja rozwija system U-ETDS – elektroniczną platformę raportowania danych przewozowych (ładunki/niebezpieczne ładunki/pasażerowie). Obowiązki sprawozdawcze obejmują operatorów posiadających krajowe licencje (m.in. K1/K2/K3) oraz – odpowiednio do rodzaju operacji – przewozy rzeczy. Administracja konsekwentnie egzekwuje podłączanie firm do systemu oraz terminowe przesyłanie rekordów. W praktyce przewoźnicy UE współpracujący z tureckimi partnerami powinni z góry ustalać zakres i odpowiedzialność za feed danych do U-ETDS już na etapie umów i SOP.[3]
4. Normy międzynarodowe: CMR i TIR (w tym digitalizacja)
W przewozach międzynarodowych zastosowanie ma Konwencja CMR 1956, która w relacjach z Turcją wyznacza reżim odpowiedzialności przewoźnika, treść listu przewozowego, limitację szkody i ciężar dowodu. W przewozach czysto krajowych stosuje się odpowiednie przepisy Tureckiego Kodeksu Handlowego. W obszarze tranzytu/doubezpieczenia granicznego kluczowa pozostaje Konwencja TIR 1975 – od 1 czerwca 2025 r. obowiązują jej najnowsze zmiany (m.in. w zakresie ważności dokumentów), a region dąży do wdrożenia eTIR w 2025 r. w ramach Organizacji Państw Tureckich. Praktycznie oznacza to konieczność weryfikacji uprawnień, plombowalności jednostek i zgodności z komunikatami tureckiej administracji celnej przy korzystaniu z Carnetów TIR.
5. Styk z prawem UE: tachografy, czas pracy, delegowanie i kabotaż w UE
Dla przewoźników operujących z/do UE decydują pakiet mobilności i akty szczególne:— Rozporządzenie 561/2006 (czas prowadzenia i odpoczynki) oraz Rozporządzenie 165/2014 (tachografy) – zaktualizowane przez Rozporządzenie (UE) 2020/1054 – w praktyce „spinają się” z AETR. Kluczowy dziś jest harmonogram retrofitów „smart tachograph 2”: pojazdy z analogowym/cyfrowym bezsmart miały wymianę do 31.12.2024, z smart v1 – do 18/19.08.2025; od 21.08.2023 nowe pojazdy w ruchu międzynarodowym muszą mieć smart v2. Niewywiązanie się rodzi poważne ryzyka kontroli w UE.[4]
— Dyrektywa (UE) 2020/1057 o delegowaniu kierowców (lex specialis do 96/71/WE) obowiązuje od 2.02.2022 r. – obejmuje m.in. obowiązki notyfikacji (IMI), dokumentację i wynagrodzenia w państwie przyjmującym (z wyłączeniami dla tranzytu i części operacji dwustronnych).[5]
— Kabotaż w UE: dopuszczalny w ograniczonym wymiarze po rozładunku międzynarodowym (reguły i limity od 21.02.2022 r.), z obowiązkami powrotu pojazdu do bazy co 8 tygodni (ryzyko cross-border enforcement).[6]
6. Unia Celna UE–Turcja i dokumenty pochodzenia/statusu
W wymianie towarowej między Turcją i UE podstawą jest Unia Celna (Decyzja Rady Stow. 1/95). A.TR. poświadcza status „swobodnego obrotu”, ułatwiając obciążenia celne (to nie jest dowód pochodzenia – inny cel niż EUR.1). Dla przewoźnika oznacza to codzienną praktykę sprawdzania kompletności A.TR./faktur/CMR/TIR w zależności od trasy i towaru oraz zgodności z wymogami państw tranzytowych.[7]
7. Zezwolenia i „wąskie gardła”: bilateralne, ECMT/IKT, BSEC
Dojazd do UE jest determinowany reżimem zezwoleń (dwustronne, tranzytowe) i licencjami ECMT/IKT. System ECMT (ITF/OECD) działa na podstawie kontyngentów i standardów jakości (Charter), a rozkład puli na 2025 r. jest publikowany przez ITF. W praktyce niedobory i opłaty tranzytowe w wybranych państwach UE pozostają strukturalną barierą dla tureckich przewoźników, zwiększając koszty i czasy dostaw; analogicznie wizy Schengen dla kierowców są istotnym ryzykiem operacyjnym. Dodatkowym instrumentem w regionie są pozwolenia BSEC (Czarnomorskie), których parametry ustala BSEC-URTA.[8]
8. ESG i klimat: nowe ramy a koszty operacyjne
W lipcu 2025 r. Turcja przyjęła ramową ustawę klimatyczną (podstawa dla krajowego ETS i governance klimatycznego). W średnim horyzoncie będzie to oddziaływać na koszty prowadzenia działalności (paliwa, modernizacja floty, raportowanie), a w relacji z UE należy uwzględniać także CBAM i presję dekarbonizacyjną łańcuchów. To moment, by w kontraktach frachtowych przewidywać klauzule indeksacyjne GHG (dopłaty/ulgi za standard emisji).[9]
9. Praktyka zgodności – checklista dla przewoźnika operującego na Turcji/UE
a) Uprawnienia i pojazdy: właściwy typ licencji, spełnienie wymogów wieku/klasy pojazdów (w tym ADR, jeśli dotyczy) — weryfikuj po każdej noweli.b) U-ETDS: uzgodnij z partnerem zakres i tryb wysyłki danych (API/operator), z buforami na awarie systemowe.c) Dokumenty międzynarodowe: CMR poprawnie wypełnione; przy multimodalu zachowaj ciągłość odpowiedzialności (art. 2 CMR).d) Granica i tranzyt: TIR/Carnet akty, plombowanie i zgodność z najnowszymi zaleceniami; monitoruj pilotaże eTIR.e) UE – kierowca/pojazd: tachograf smart v2 zgodnie z terminami retrofitów; procesy IMI dla delegowania i reżim kabotażowy po rozładunku.f) Zezwolenia: planuj z wyprzedzeniem miks ECMT/bilateralne; uwzględnij kraje „wąskie gardła” i koszty.g) Ryzyko sankcji w Turcji: miej świadomość, że pojazd na obcych numerach nie wyjedzie bez uiszczenia kary; uwzględnij to w SLA/karach umownych.h) ESG: wprowadzaj wskaźniki emisji do ofert i umów, zarządzaj modernizacją floty.10. Przykładowe scenariusze sporów i dobre praktyki
— Uszkodzenie ładunku w relacji DE–TR: zastosowanie CMR (limitacja, domniemania, reklamacje), ale w razie sporu o jurysdykcję – test „elementu zagranicznego” wg PPM 5718 i klauzule sądowe z umowy frachtowej. Dowody z tachografu v2 i danych telematycznych wzmacniają obronę przewoźnika.[10]
— Zatrzymanie na granicy TR z powodu nieuiszczonej kary: od 10.2025 r. służby mogą niewypuścić pojazdu bez płatności; w praktyce warto mieć pre-autoryzację finansową i procedurę „incident response”.[11]
— Brak właściwego zezwolenia tranzytowego przez państwo UE: w planowaniu tras uwzględnij kontyngenty/deficyty i alternatywy (Ro-Ro, kolej). Dokumentuj staranność – przydatne w sporach z nadawcą/odbiorcą o opóźnienie.[12]
Podsumowanie
Turcja to dojrzały, ale regulacyjnie wymagający rynek. „Must-have” na 2025/26 to:
(i) zgodność z ostatnimi nowelami prawa tureckiego i U-ETDS,(ii) pełna gotowość tachografowa (smart v2),(iii) procesy delegowania/kabotażu w UE,(iv) kontrola zezwoleń (ECMT/bilateralne/BSEC) oraz (v) wbudowanie ryzyk sankcyjnych TR i barier UE do kontraktów i cen. To nie tylko compliance — to przewaga operacyjna, która skraca lead-times i ogranicza koszty nieprzewidziane.[13]Źródła:
Nowele 2025 do Karayolu Taşıma Yönetmeliği (15.05.2025; 01.10.2025, Dz.U. 33034) i komentarze branżowe.
Rozporządzenie o ściąganiu kar od pojazdów na obcych numerach (08.10.2025).
U-ETDS – strona UAB i materiały wykonawcze.
Tachografy i pakiet mobilności – komunikaty KE (19.08.2025), terminy retrofitów.
Delegowanie kierowców – Dyrektywa (UE) 2020/1057 i Q&A KE.
CMR/TIR i eTIR – UNECE, turecka administracja celna, transgraniczne aktualizacje (VI.2025).
Unia Celna i A.TR. (KE – TAXUD). — ECMT/ITF i bariery kontyngentowe; wąskie gardła i wizy. — Ustawa klimatyczna Turcji (07.2025).
[1] Turkish Law Blog - Significant Amendments to the Road Transport Legislation: https://turkishlawblog.com/insights/detail/significant-amendments-to-the-road-transport-legislation. Data wejścia: 16.10.2025.
[2] Ustawa o transporcie drogowym: https://ticaret.gov.tr/data/5d40257a13b8762a64e903a0/baf2e13ef1878772dfd1aaccd793c512.pdf. Data wejścia: 16.10.2025.
[3] U-ETDS: https://uhdgm.uab.gov.tr/u-etds-islemleri. Data wejścia: 16.10.2025.
[4] Silniejsze i bardziej jednolite egzekwowanie przepisów UE w międzynarodowym transporcie drogowym wraz z zakończeniem etapu wyposażania pojazdów ciężarowych w inteligentne tachografy : https://transport.ec.europa.eu/news-events/news/stronger-and-more-unified-enforcement-eu-rules-international-road-transport-smart-tachograph-2025-08-19_enutm. Data wejścia: 16.10.2025.
[5] Zasady delegowania kierowców – Mobilność i Transport – Komisja Europejska: https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/mobility-package-i/posting-rules_en?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[6] Zasady dotyczące kabotażu obowiązujące od 21 lutego 2022 r.: https://transport.ec.europa.eu/transport-modes/road/mobility-package-i/market-rules/rules-cabotage-applicable-21-february-2022_en?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[7] Turcja: Unia Celna i porozumienia preferencyjne – Opodatkowanie i Unia Celna: https://taxation-customs.ec.europa.eu/turkey-customs-unions-and-preferential-arrangements_en?utm.
[8] Licencje międzynarodowe EKMT na przewozy drogowe: https://www.itf-oecd.org/country-licences?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[9] Turcja przyjmuje przełomową ustawę klimatyczną, torując drogę dla krajowego systemu handlu uprawnieniami do emisji (ETS): https://icapcarbonaction.com/en/news/turkiye-adopts-landmark-climate-law-paving-way-national-ets?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[10] Tureckie Prawo Transportowe – Część II: Kryteria stosowania Konwencji CMR: https://ceelegalmatters.com/briefings/21326-turkish-law-of-transportation-series-ii-criteria-for-application-of-the-cmr-convention?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[11] Aktualizacja prawna: Nowe rozporządzenie dotyczące poboru kar od pojazdów na zagranicznych tablicach rejestracyjnych w Turcji: https://www.ccs.law/post/legal-update-new-regulation-on-fine-collection-for-foreign-plated-vehicles-in-t%C3%BCrkiye?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
[12] Wyzwania w tureckim transporcie drogowym z Unią Europejską: tranzyt, limity i bariery wizowe: https://www.ikv.org.tr/images/files/ikv_brief_ahmet_emre_usta_challenges_in_turkiye_road_transport_eu.pdf. Data wejścia: 16.10.2025.
[13] Ważne zmiany w Rozporządzeniu o Transporcie Drogowym opublikowane w Dzienniku Urzędowym: https://www.tasimadunyasi.com/karayolu-tasima-yonetmeliginde-onemli-degisiklikler-resmi-gazetede-yayimlandi?utm. Data wejścia: 16.10.2025.
#TransportTurcja #TransportUE #PrawoTransportowe #TurcjaPrawoTransportowe #TurkishTransportLaw #KarayoluTasima #UAB #CMR #TIR #eTIR #PakietMobilności #SmartTachograph #DelegowanieKierowców #Kabotaż #ECMT #ATR #UniaCelna #TSL #TransportMiędzynarodowy #LogistykaTurcjaUE #PrawoTureckie #ComplianceTurcja #RyzykoPrawne #SankcjeAdministracyjne #ZezwoleniaTransportowe #RegulacjeTransportowe #CMRKonwencja #TureckiKodeksHandlowy #PrawoUE #LexSpecialis #Delegowanie2020 #PrawoCelne #CBAM #ESGTransport #UETDS #DigitalizacjaTransportu #TachografV2 #FleetCompliance #ZgodnośćTransportowa #TransportRoadmap #TSLPolskaTurcja #BiznesWTurcji #OperacjeTransportowe #LeadTime #ZarządzanieRyzykiem #TransportCrossBorder #InternationalTransportLaw #EUTransportRegulations #TurkeyLogisticsHub #SupplyChainTurkey #FreightForwarding #MobilityPackage #TransportCompliance #TransportPolicy #CustomsUnion #TradeLaw #TransportSecurity #SustainableTransport #Transport #Logistyka #Prawo #InternationalLaw #Logistics #SupplyChain #CMRLaw #TIRSystem #RoadTransport #LegalExpert




Komentarze