Terminy płatności w relacjach B2B z kontrahentem w Turcji – praktyka rynkowa i podstawy prawne

Współpraca z tureckimi partnerami handlowymi coraz częściej dotyczy polskich firm działających w sektorze produkcyjnym, tekstylnym, budowlanym, spożywczym czy e-commerce. Jednym z pierwszych zaskoczeń po stronie polskich przedsiębiorców bywa długość terminów płatności.

Czy 60 dni to standard? Czy 90 dni jest ryzykowne? Co, jeśli w umowie nie ma w ogóle terminu płatności?

Poniżej przedstawiam analizę z perspektywy prawa tureckiego – z odniesieniem do konkretnych przepisów, praktyki sądowej i obrotu gospodarczego.

1. Praktyka rynkowa w Turcji – 30, 60, a nawet 90 dni

W obrocie B2B w Turcji standardem są:

• 30 dni – przy stałej współpracy, dostawach cyklicznych,

• 60 dni – bardzo częste w handlu hurtowym i produkcji,

• 90 dni – w większych kontraktach, szczególnie międzynarodowych.

Dla polskich przedsiębiorców, przyzwyczajonych do 14–30 dni, może to stanowić istotne obciążenie płynnościowe. W Turcji jednak jest to rynkowa norma – nie wyjątek. Co ważne: długi termin płatności nie jest sam w sobie sprzeczny z prawem.

2. Swoboda ustalania terminu płatności – podstawa prawna

Kluczowe znaczenie mają dwa akty prawne:

a) Türk Borçlar Kanunu (TBK – Turecki Kodeks Zobowiązań)

Zgodnie z:

• art. 26 TBK – strony mają swobodę kształtowania treści umowy w granicach prawa,

• art. 117 TBK – dłużnik popada w zwłokę, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie wymagalności.

Oznacza to, że strony mogą dowolnie ustalić termin płatności (30, 60, 120 dni) to, co zostało jasno zapisane w umowie, jest wiążące.

b) Türk Ticaret Kanunu (TTK – Turecki Kodeks Handlowy)

W relacjach między przedsiębiorcami zastosowanie ma również:

• art. 1530 TTK – regulujący odsetki w transakcjach handlowych,

• przepisy dotyczące odsetek za opóźnienie w obrocie handlowym.

W praktyce:

• po upływie terminu umownego wierzyciel ma prawo do odsetek ustawowych,

• w obrocie handlowym stawka odsetek może być wyższa niż w relacjach cywilnych.

3. Co jeśli umowa nie określa terminu płatności?

To sytuacja bardzo częsta w praktyce. Jeżeli termin płatności:

• nie został wskazany w umowie,

• nie wynika jednoznacznie z faktury,

• nie wynika z ustalonej praktyki między stronami wówczas – zgodnie z art. 117 TBK – roszczenie staje się wymagalne po wezwaniu do zapłaty.

Oznacza to, że:

• należy wysłać formalne wezwanie (notarialne – tzw. ihtarname),

• od momentu doręczenia zaczyna biec termin,

• po jego bezskutecznym upływie można naliczać odsetki i wszcząć postępowanie.

4. Odsetki za opóźnienie – teoria i praktyka

W relacjach B2B:

• jeżeli strony ustaliły odsetki – obowiązuje stawka umowna,

• jeżeli nie – zastosowanie mają odsetki ustawowe (na podstawie TBK i przepisów wykonawczych).

W praktyce sądowej sąd w pierwszej kolejności bada treść umowy, następnie fakturę, następnie ustaloną praktykę handlową między stronami. Dlatego brak precyzyjnych zapisów w kontrakcie może znacząco utrudnić dochodzenie należności.

5. Najczęstsze błędy polskich firm

Z mojej praktyki wynika, że polscy przedsiębiorcy popełniają trzy podstawowe błędy:

a) Brak jednoznacznego terminu płatności w umowie

(np. zapis: „płatność zgodnie z fakturą” – bez wskazania konkretnego terminu)

b) Brak określenia momentu rozpoczęcia biegu terminu

Czy termin liczony jest:

od daty faktury?

od daty dostawy?

od odbioru towaru?

od odprawy celnej?

c) Brak regulacji odsetek

W efekcie w sporze sądowym pojawia się spór nie tylko o zapłatę, ale również o samą wymagalność roszczenia.

6. Przykład praktyczny

Polska firma eksportuje tekstylia do Turcji. Umowa przewiduje: „Płatność w terminie 60 dni”. Nie wskazano od kiedy liczony jest termin, czy chodzi o dni kalendarzowe czy robocze, jaka jest stawka odsetek.

Kontrahent twierdzi, że termin biegnie od momentu wprowadzenia towaru do obrotu w Turcji, a nie od wystawienia faktury.

Efekt:

• spór o datę wymagalności,

• opóźnienie w naliczaniu odsetek,

• konieczność opinii biegłego.

Jedno dodatkowe zdanie w umowie mogło temu zapobiec.

7. 30 czy 60 dni – co jest bezpieczniejsze?

Z prawnego punktu widzenia: nie ma „bezpieczniejszego” terminu, kluczowe jest precyzyjne sformułowanie zapisów. Z biznesowego punktu widzenia:

• przy nowym kontrahencie rekomendowane są krótsze terminy,

• przy większych kontraktach – zabezpieczenia (zaliczka, akredytywa, gwarancja bankowa).

8. Co rekomenduję polskim firmom?

W relacjach z Turcją rekomenduję:

1. Wskazanie dokładnego terminu (np. „60 dni kalendarzowych od daty wystawienia faktury”).

2. Określenie stawki odsetek za opóźnienie.

3. Wskazanie prawa właściwego i jurysdykcji.

4. Uregulowanie formy wezwania do zapłaty.

5. Przy większych kontraktach – zabezpieczenia płatności.

Podsumowanie

W tureckim obrocie gospodarczym:

• 30–60 dni to standard,

• 90 dni nie jest wyjątkiem,

• decydujące znaczenie ma treść umowy,

• podstawą prawną są art. 26 i 117 TBK oraz art. 1530 TTK.

Nie problemem jest to, czy termin wynosi 30 czy 60 dni.Problemem jest brak precyzji.

W relacjach z Turcją umowa nie może być ogólna. Musi być precyzyjna.

Jeżeli Państwa firma współpracuje z kontrahentem tureckim i chcą Państwo zweryfikować zapisy dotyczące płatności lub przygotować bezpieczną strukturę kontraktu – zapraszam do kontaktu.